Hiểu từ Oxy hóa (oxidation) và chống oxy-hóa (Anti-oxidant).
Nơi đây sẽ cố
gắng trình bày vài điểm một cách bình dân và tiếp
nối bằng vài yếu tố hóa học. Hiểu từ này và mô
tả tác dụng của nó một cách ngắn gọn thật cũng hơi
khó vì chữ oxi (Việt ngữ không có, chỉ gọi là oxi ) do chữ
gốc là oxygen. Anti là Chống lại, và chữ Hóa kèm sau là
phụ nói đến “việc làm” của chữ (Việt ngữ thường
dùng chữ “hóa” để mô tả “việc làm” của
các từ kỹ thuật và hóa học v.v…).
Oxi-hóa (oxidation) là sự tự
hư hao mòn rỉ sét (ung thối) và không còn công dụng
nữa. Dể thấy: Cắt trái táo (apple) làm hai, vài phút
sau sẽ thấy 2 mặt táo chuyển qua màu đà, lâu hơn nửa sẽ
thành đà đậm; đây gọi là oxi-hóa hay mất sinh khí,
bị phơi bày nơi môi trường không sống được (môi
trường ô nhiễm đối với trái táo), bị nhiễm trùng
nhiễm độc. Oxi-hóa cũng là sự mất "dưỡng khí"(oxygen),
sự bốc tan (bốc hơi, khói bốc và tan biến), sự tự hủy diệt,
sự “tự tử” (tế bào tự chết, trở thành ung thư) sự
tự biến đi. Làm sao để chống lại (fight against/anti) các “sự”
vừa liệt kê trên là hiểu ngay Chống oxi-hóa (anti-oxidant) là gì.
Tuy rằng sự
oxi-hóa vẫn là sự phản ứng, sự biến thể, đổi dạng,
cần thiết trong đời sống (sự biến hóa theo Dịch Lý, âm
dương, có sinh có tử ), nhưng cũng là mối đe dọa nguy hại
cho sinh vật, súc vật (animals) và thảo vật (plants).
Những
chất nào giúp chống lại sự oxi-hóa?
Các nhà bào chế thuốc thường
dùng sinh tố (vitamin) A, Beta-carotene, C, E, và khoáng chất Selenium, Zinc, là các
chất căn bản chống oxi-hóa (chủ trị lão hóa và ung thư).
Bổ sung cho các sinh tố vừa nói, dược thảo đóng vai trò
rất quan trọng trong việc cung cấp các chất chống oxi-hóa như củ
nghệ, tỏi, gừng, sâm Ấnđộ (ashwagandha), sâm (ginseng),
hoa Đắng biển Bacoba, đông trùng hạ thảo (cordyceps, loại tốt khó
mua vì giá rất đắt), nấm linh chi (Reishi mushroom), hoa cúc gai (Milk Thistle),
các loại dâu (berries) đỏ, đen, xanh; các loại hạt (seeds) như
tinh chất hạt nho, bạch quả (Ginkgo), hạnh nhân (almond), hột Salvia Hispanica (còn
thường được gọi “Chia seed”, giống như hột é, ngâm
nước sẽ nở lớn, nhỏ như hạt mè, nguồn nhiều sinh tố
E); và rau cải có màu xanh đậm.
Còn rất nhiều dược thảo khác không thể
kê hết nơi đây, bài này chỉ muốn chia sẻ thiển ý
từ ngữ Chống Oxi-hóa và một vài tin tức liên hệ.